Miscellanea

źródło: LIBRARY OF CONGRESS

Alfabet polskich gwiazd

Agnieszka Niemojewska

Nie Marlena Dietrich, nie Greta Garbo, lecz Apolonia Chałupiec, znana jako Pola Negri, była pierwszą aktorką filmową z Europy, która podbiła Hollywood. Światową sławę zdobyła na początku lat 20. XX wieku, gdy kino nieme święciło największe triumfy


Pokaz odbył się na VII Międzynarodowym Festiwalu Filmów Historycznych i Wojskowych 22 grudnia ub. roku w Warszawie, w Muzeum Niepodległości. W niewielkiej sali wyświetlony został dokument „Pola Negri. Życie jest snem w kinie” Mariusza Kotowskiego, film nagrodzony Złotą Szablą na IV MFFHiW 2013 r. Autor, od lat mieszkający w Stanach, był obecny na pokazie. Przed projekcją w krótkich słowach przekonywał, że jeszcze dekadę temu próbowano ukryć fakt, iż to Pola Negri była pierwszą aktorką ze Starego Kontynentu, która podbiła Hollywood i która cieszyła się międzynarodową sławą. I to zarówno latach 20. XX w., gdy kino nieme święciło swe największe triumfy, jak i w latach 30., gdy X muza stała się sztuką udźwiękowioną – tyle że wówczas swoje najlepsze filmy Negri kręciła w III Rzeszy, co położyło się cieniem na jej karierze. W dokumencie Kotowskiego wypowiadają się (w większości nieżyjący już) hollywoodzcy aktorzy i filmowcy, którzy mieli okazję pracować z Negri lub pozostawali pod jej wrażeniem. Z ich opowieści wyłania się obraz zawodowej perfekcjonistki, podziwianej przez rzesze kinomanów, i silnej kobiety, której życie prywatne nie zawsze było usłane różami. Niewątpliwym walorem „Poli Negri…” są fragmenty najlepszych filmów Polity (jak była nazywana), doskonale pokazujące jej talent aktorski, tę niezaprzeczalną umiejętność oddawania emocji jednym gestem, spojrzeniem. Negri grała całym ciałem, ale to jej oczy porażały całą gamą wyrażanych uczuć. Dziś powiedzielibyśmy, że to nadekspresja, tyle że w dobie kina niemego była po prostu niezbędna. Chodziło przecież o to, by porwać publiczność, by widzowie uwierzyli w prawdziwość dramatu rozgrywającego się na ekranie. Pola Negri miała dar przekonywania, porywała tłumy.

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Kosmiczna epopeja

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

FOTOPLASTYKON - Urodziny prezydenta

150 lat temu, 1 grudnia 1867 r., urodził się Ignacy Mościcki, wybitny uczony i prezydent Polski w latach 1926–1939. Pochodził z rodziny o bogatych tradycjach patriotycznych. Studiował chemię na politechnice w Rydze. Działał w niepodległościowym ruchu socjalistycznym i przygotowywał nawet zamach na carskiego dygnitarza Josifa Hurkę, ale zagrożony aresztowaniem musiał wyemigrować. Kilka lat spędził w Londynie, gdzie poznał Józefa Piłsudskiego, z którym połączyła go wieloletnia przyjaźń. Później przeniósł się do Szwajcarii, gdzie rozpoczął karierę naukową, specjalizując się w elektrochemii. Po powrocie do Polski w 1912 r. jako uznany wynalazca został profesorem Politechniki Lwowskiej, a potem także jej rektorem. Był budowniczym polskiego przemysłu chemicznego. Miał na swoim koncie kilkadziesiąt patentów zagranicznych i krajowych. Gdy został prezydentem RP, prawa do patentów nieodpłatnie przekazał państwu polskiemu. Więcej o Ignacym Mościckim czytaj na str. 28.

Paweł Łepkowski

Kosmiczna epopeja