Miscellanea

Sztuka w czasach PRL

STEFANIA KRZYSZTOFOWICZ-KOZAKOWSKA

Wszystkie dziedziny życia były wówczas podporządkowane obowiązującej doktrynie i komunistycznym władzom. Paradoksalnie w świecie artystycznym doszło do erupcji wielkich talentów i indywidualności. By móc tworzyć, flirtowali z władzą, igrali z cenzurą i toczyli nierówną walkę o zachowanie własnej tożsamości

Czasy PRL – Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej – to dla sztuki i jej twórców okres wyjątkowo trudny, pełen paradoksów. Wszechobecna cenzura, frustrująca żelazna kurtyna, ciągłe inwigilacje i totalne zakłamanie stały się dla środowisk artystycznych dopingiem do szukania wolności i nieustannego doganiania Zachodu. Erupcja wielkich talentów widoczna była we wszystkich dziedzinach sztuki.

Bój o prawo do realizacji projektów toczyli architekci, a malarze, artyści najbardziej uzależnieni od dyktatu polityki, konsekwentnie szukali niezależności. Grafika fascynowała warsztatem, plakat polski podbił świat. Pełną nobilitację zyskała tkanina, mówiło się nawet o „szkole polskiej”. Był to także znakomity czas dla ceramiki i szkła artystycznego. Sukcesy święcił design. Nigdy polska sztuka nie była tak uzależniona od sytuacji politycznej jak w latach 1945–1989. Ale paradoksalnie socrealizm w PRL okazał się dla twórców okresem wyjątkowej mobilizacji intelektualnej i artystycznej.  

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Alter ego Judasza

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

Paweł Łepkowski

Alter ego Judasza

Fotoplastykon-Wielkanoc

Większość polskich tradycji wielkanocnych sięga XIV w. Niektóre są adaptacją jeszcze starszych obyczajów pochodzących nawet z czasów pogańskich. Należy do nich np. zwyczaj malowania pisanek, który – choć wydaje się typowo polskim – znany był już w Mezopotamii. Także starożytni Rzymianie traktowali kolorowane jaja jako fetysz religijny. Miały odstraszać złe duchy. Kościół katolicki początkowo zwalczał ten zwyczaj, ale w XII w. zniósł zakaz i ustanowił święcone jaja kurze symbolem nowego, odradzającego się życia. O polskich zwyczajach wielkanocnych czytaj też na str. 22.