Powiększenie

źródło: GETTY IMAGES

Jak Brytyjczycy chcieli obalić Envera Hodżę

Konrad Szelest

Kilka lat po zakończeniu II wojny światowej Wielka Brytania przygotowywała się do uwolnienia spod radzieckiej hegemonii krajów za żelazną kurtyną. Pierwszą operację przeprowadzono w Albanii pod kryptonimem „Valuable”

Jeszcze w trakcie II wojny światowej brytyjski SOE (Special Operations Executive – Zarząd Operacji Specjalnych) zainteresował się Albanią. W kwietniu 1943 r. dwóch agentów SOE ruszyło na Bałkany, aby pomóc stworzyć frakcję ruchu oporu, która wystąpiłaby zbrojnie przeciwko włoskiemu okupantowi. Na miejscu Brytyjczycy nawiązali kontakt z komunistyczną partyzantką pod dowództwem Envera Hodży. Wynikiem tego spotkania był udział komunistów w sześciomiesięcznym szkoleniu przeprowadzonym przez agentów z Wielkiej Brytanii.

Kiedy w lipcu 1943 r. doszło do upadku Benita Mussoliniego, niemieckie wojska najechały Albanię. Brutalna polityka nazistów w stosunku do Albańczyków jeszcze mocniej podziałała na rodzimy ruch oporu. Partyzanci z determinacją walczyli przeciwko Niemcom, szczególnie komuniści nie cofali się przed śmiałymi i skutecznymi akcjami nękającymi przeciwnika.

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Wstępniak

Paweł Łepkowski

Manipulacja historią

Przez 50 lat po wojnie byli czczeni jako jedyni walczący za wolność Polski. Berlingowcy. Potem nazywani kościuszkowcami. Zbieranina biednych, wygłodzonych ludzi.

ZAMÓW UWAŻAM RZE

Aktualne wydanie Uważam Rze dostępne na www.ekiosk.pl.

Tym żył świat

Felietony

AN

FOTOPLASTYKON - Pierwszy amant II RP

Aleksander Żabczyński był wyjątkowo przystojnym mężczyzną.Ale ten dar stał się piętnem – przedwojenni reżyserzy obsadzali go głównie w rolach kochliwych bon vivantów. Ówcześni krytycy filmowi nierzadko kręcili nosem na kolejne ekranowe występy Żabczyńskiego. Ale publiczność, zwłaszcza jej piękniejsza część, takich kreacji od aktora oczekiwała. „Pod Żabczyńskiego” pisan więc scenariusze i piosenki. Do dziś przetrwały przeboje z filmów: „Ada! To nie wypada!” (1936 r., „Nie kochać w taką noc”), „Jadzia” (1936 r., „Jak drogie są wspomnienia”), „Pani minister tańczy” (1937 r., „Na moje wady nie ma rady”), „Zapomniana melodia” (1938 r., „Już nie zapomnisz mnie”), a także piosenka ze ścieżki dźwiękowej do polskiej wersji „Królewn Śnieżki...” (1938 r.) – „Piosnkę znam tylko jedną”. Więcej o jego błyskotliwej karierze w II Rzeczypospolitej, żołnierski heroizmie w czasie II wojny światowej oraz powojennych występach w warszawskich teatrach czytaj na s. 84.